کاربرد GIS

امور آب و هواشناسی

اندازه گيري مستقيم گسترش سطح برف از طريق ايستگاه هاي برف سنجي معمولا بسيار پر هزينه است . به علت حساس بودن اين ايستگاه ها هزينه نگهداري و بازرسي آنها بسيار زياد است . همچنين از آنجا كه تعداد ايستگاه هاي برف سنجي كم و داراي توزيع و پراكندگي نا مناسبي هستد ، پتانسيل توليد اطلاعات قابل استفاده وجود ندارد . مهم تر از همه ، در فصل سرد و در مناطق داراي بارش برف زياد ، دسترسي به اين ايستگاه ها بسيار دشوار و حتي در مواردي غير ممكن است . لذا در شرايط فعلي استفاده كاملا موثري از ايستگاه هاي برف سنجي صورت نمي گيرد .
امور آب به منظور تعيين سطح پيشروي و پسروي برف در حوزه هاي داخلي و مشترك و نيز تعيين درج حرارت سطح برف ، به استفاده از تصاوير ماهواره اي و سيستم GIS روي مي آورد.

بهداشت و درمان

در زمينه درك نحوة توزيع و انتشار بيماريها و ارتباط آنها با عوامل محيطي ) مانند شرايط آب و هوايي، كيفيت آب، وضعيت بهداشتي، فعاليتهاي كشاورزي و صنعتي، عوامل آلوده كننده محيط و   GIS(…  مي تواند كمك شاياني به پژوهشگران نمايد .

GIS ابزار ارزشمندی در زمینه بررسی اتیولوژی (سبب شناسی ) بیماریها و مسایل بهداشتی است

از آنجا كه نقشه يك وسيله ارتباطي مناسب است، به پيشنهاد بعضي از صاحب نظران مي توان از آن در تهيه مواد آموزشي كمك گرفت . با كمك GIS مي توان مطالب مفيد، تاثيرگذار و روشنگرانه اي به منظور جلب مشاركت عمومي در برنامه هاي سلامت جامعه تهيه نمود . به طور كلي GIS از طريق كمك به درك بيشتر مردم از محيط زندگي خود، مي تواند در توسعه جامعه موثر باشد .

بسياري از تصميم گيريها در زمينه مراقبتها و برنامه ريزيهاي سلامت، با مسئله مكان در ارتباط هستند . به عنوان مثال تصميم گيري در مورد اينكه مراكز بهداشتي بر اساس تعداد، تراكم و مشكلات بهداشتي مردم بايد در چه مكانهايي ايجاد شوند و چه نوع خدماتي را به منظور پاسخ موثر به نيازهاي بهداشتي منطقه بايد ارايه كنند. اينها مسايلي هستند كه GIS از طريق تحليل مكاني مي تواند به حل آنها كمك كند . از طرف ديگر مشكلات و نيازهاي بهداشتي مردم در مكانهاي مختلف متفاوت است كه اين امر ضرورت استفاده از يك ابزار تحليل كننده و در عين حال انعطاف پذير همچون GIS را ايجاب مي كند.  همچنين مسئولين و دست اندركاران امور بهداشتي مي توانند از نقشه هاي توليد شده توسط GIS به عنوان يك ابزار سودمند در زمينه پايش و ارزشيابي استفاده كنند و از اين طريق توزيع مكاني و تغييرات ايجاد شده در زمينه هاي مختلف مثل فراواني بيماريها، وضعيت تسهيلات، شرايط نيروي انساني و … را مورد بررسي و ارزيابي قرار دهند . به هر حال پايش و ارزشيابي از اجزاء كليدي برنامه هاي بهداشتي هستند و GIS از طريق نشان دادن وضعيت توزيع بيماريها و مشكلات بهداشتي، نحوه ارايه خدمات و وضعيت منابع موجود در شرايط زماني و مكاني مشخص، پايش و ارزشيابي تاثير برنامه ها را تسهيل كند .

مدیریت بحران

 GIS توانسته است عملا به نقش موثر و تعیین کننده ای دست یابد . تقریبا هر مسئله ای که زلزله در پی داشته باشد , ارتباط پیوسته ای با اطلاعات جغرافیایی و چگونگی گسترش منابع , کنترل مواد خطرناک , ارزیابی خسارت و تلاش در بازسازی و به تعبیری مدیریت سوانح دارد . و پیامدهای زلزله پس از وقوع حادثه , ارزیابی خسارت , برخورد و رویارویی با وضعیت اضطراری و تهیه گزارشات محلی از جمله کاربردهای GIS است . اطلاعات صحیح و به موقع لازم است تا ضمن تعیین میزان کمکها , اطلاعات و خدماتی را در اختیار مردم قرار دهد .

مدل سازی

پس از حادثه نشت کشتی نفت کش Exxon Voldez Spill در آلاسکا در سال 1989 , مسئولین ایالت فلوریدا اقدام به تشکیل گروههای واکنش سریع نمودند تا توانائیهای آن ایالت را در پیشگیری و پاکسازی لکه های نفتی ارزیابی نمایند . یکی از توصیه های گروههای واکنش سریع , اعلام عدم کارآیی و نقایص نقشه هایی بود که برای رویارویی با فاجعه نشت نفت به کار برده می شوند زیرا تنها نقشه هایی که چنین نشت ها را نشان می داد , نقشه های « حساسیت محیط های ساحلی و حیات وحش به نشت نفت در فلوریدا » بود که در سالهای 1979 و 1980 با استفاده از نقشه های توپوگرافی تهیه شده و دارای انواع خط ساحلی , منابع حیات وحش و نواحی مقابله با لکه های نفتی بودند . با رتبه بندی حساسیت محیطی , می توان آسیب پذیری خطوط ساحلی خاصی را در برابر نشت نفت مشخص نمود . بر اساس پیشنهاد گروههای واکنش سریع بایستی نقشه ها بازنگری و به روز در آمده و اطلاعات آنها در یک GIS وارد شود تا ضمن دستیابی به نقشه های بهنگام , توانایی تحلیل در زمان کوتاه انجام پذیر باشد .

GIS در مدل سازی نظامی

مدتهاست که در ارتشهای بزرگ دنیا به کار گرفته می شود . GIS با به کارگیری تکنولوژی شبیه سازی توزیعی , محیط مصنوعی میدانهای رزم را به وجود می آورد . شبیه سازی توزیعی , امکان فعل و انفعالات همزمانی را در موقعیتهای گوناگون جغرافیایی فراهم می آورد تا با همکاری یکدیگر , استراتژی جنگی را طراحی نموده و عکس العمل سلاحهای آینده را پیش از تولید مورد آزمایش قرار دهند . این امر به پرسنل نظامی امکان می دهد که مستقیما در فرآیند تولید سلاح های جدید دخالت داشته باشند .

کاربرد GIS

مسئله کمبود غذا

با توجه به مسئله كمبود غذا و اينكه جمعیت دنیا هر 50 سال به دو برابر افزایش می یابد . پیدا است که کشاورزی در شرایط موجود نمی تواند رو در روی این جمعیت روز افزون قرار گیرد . و یا این که پایه اقتصادی برای توسعه پایدار گردد . این وظیفه جامعه است که با ایجاد و بهره برداری از تکنولوژی مناسب از شدت مشکلات بکاهد . GIS با توانایی در تحلیل همه جانبه یک ناحیه جغرافیایی , ابزار سودمندی است که می تواند تولید کشاورزی در دنیا را بهبود بخشد . در عمل , تجربه بکارگیری GIS در بخشی از کشور تایلند را می توان به عنوان مثال آورد. بخشهایی از این منطقه دارای خصوصیات کوهستانی است و برای کشت محصولات نواحی مرتفع چون کاساوا ( Cassava ) مستعد می باشد . اما کشاورزان محلی ترجیح می دهند که به کشت برنج بپردازند , زیرا با آنکه کشت برنج مخصوص زمینهای پست می باشد و در این مناطق نسبت به کاساوا محصول کمتری می دهد.

با استفاده از مدل باردهی WOFOST ( مدلی که از فرایند رشد گیاهان می باشد که در سال 1986 توسط Van Keulen و WOLF ارائه گردید و فرآیند رشد در یک گیاه خاص را نسبت به مجموعه وسیعی از اطلاعات ورودی شبیه سازی می کند و در پروژه های کشاورزی به کار می رود ) و داده های مربوط به قابلیت خاک , GIS در حل این سوال به کار گرفته شد.

جنگلداري و مديريت حيات وحش

به وسيله يک سيستم اطلاعات جغرافيايي نقشه جنگل ها مي توانند دائماً وبطور پيوسته به روز شوند. همچنين GIS مي تواند براي ذخيره و تجزيه و تحليل اطلاعات جنگل از قبيل محاسبه مقدار چوب قابل برداشت از يک منطقه، بررسي چگونگي توزيع آتش سوزي در جنگل و يا ارزيابي برنامه هاي مختلف برداشت چوب، بکار رود، در حالي که انجام بسياري از اين تجزيه و تحليل ها بدون بکار گيري GIS امکان پذير نمي باشند.

 

کاربرد هاي شهري

کاربرد هاي شهري GIS عبارتند از جمع آوري، به روز در آوردن، پردازش و توزيع داده هاي مربوط به زمين هاي شهري به طور سيستماتيک، تصميم گيري هاي اقتصادي، قانوني و فعاليت هاي مختلف برنامه ريزي مانند توسعه شهر سازي و برنامه ريزي شهري در استانهاي مختلف و... .

 

کاربری اراضی

بسياري از سازمانهاي مربوط به کشاورزي و کاربري اراضي، از تکنيک هاي GIS بهره مي گيرند. داده هاي مربوط به کاربري اراضي و هواشناسي حاصل از ماهواره ها، برداشت هاي زميني و اطلاعات مربوط به محصول سال قبل، همه با هم براي پيش بيني ميزان يک يا چند نوع محصول دريک منطقه مي توانند تجزيه و تحليل شوند.

صنعت برق

با توجه به گستردگي شبكه توزيع شايد بتوان گفت GIS بزرگترين و موثرترين امكان براي كاهش مشكلات بخش توزيع است.برخي از اين كاربرد ها عبارتند از:

1- امكان مسير يابي و tracking در شبكه برق

2- امكان نمايش پست هاي توزيع و فوق توزيع و نحوه اتصال آنها با ديگر اجزاء شبكه

3- نمايش ايجاد يا عدم ايجا جريان در تمام يا بخشي از شبكه

4- امكان ايجاد server جهت بروز رساني اطلاعات و در اختيار گذاشتن اين اطلاعات به روز شده براي كاربران

5- بررسي شدت جريان در شبكه

و...

کاربرد GIS

زمين شناسي

تجزيه و تحليل اطلاعات زمين شناسي در يک منطقه چه به منظور اکتشافات معدني، نفت و چه ساير اهداف، اصولا يک فرايند ترکيبي از داده هاي مختلف مي باشد. يک زمين شناس با مرتبط کردن داده هاي گوناگون زمين شناسي، به دنبال يافتن ساختارهاي مفيد زمين شناسي در يک ناحيه است، از اينرو تمام داده هاي زمين شناسي براي اين که بتوانند مفيد واقع شوند بايد با توجه به موقعيت جغرافيايي شان تجزيه تحليل شوند.

بطور کلي کاربردهاي GIS در زمين شناسي را مي توان به شرح زير عنوان نمود :
GIS با فراهم کردن امکانات نمايش و تجزيه وتحليل داده هاي مختلف با يکديگر ، يک زمين شناس را قادر به انجام کار با داده هاي گوناگون بطور بسيار وسيع و دقيق مي نمايد، به طريقي که با روشهاي آنالوگ تقريباً غير ممکن مي باشند.

تهيه نقشه هاي پتانسيل معدني: که هدف تلفيق اطلاعات حاصل از لايه هاي اطلاعاتي زمين شناسي، ژئوشيمي،ژئوفيزيک، دورسنجي وزمين شناسي اقتصادي (پراکندگي کانسارها و انديس هاي معدني منطقه) در جهت تهيه نقشه اي مي باشد که معرف مناطقي با بيشترين احتمال جهت کاني سازي، بر اساس مدل متالوژي منطقه است.

ژئومتیکس

اين واحد كه يكي از مراكز ديگر شركت بوده است اكنون بعنوان بازوي اجرايي كار آمدي در خدمت اكتشاف و پي جوئي و بانك اطلاعات ذيقيمتي در همه امورمربوط به معدن ايفاي نقش مي‌كند و هم در فعاليتهاي مجزاو هم در انجام پروژه‌هاي GIS ، RS و مدلسازي در كليه مسايل مربوط به علوم زمين مشغول بكار است كارشناسان زبده در زمينه هاي مختلف از مهمترين سرمايه‌هاي اين بخش بحساب آمده و امكانات گسترده سخت افزار و نرم افزاري مورد نياز بنحو شاياني اين مجموعه را ياري مينمايد. بديهي است كه در عصر اطلاعات بكارگيري از فن آوريهاي ‌مربوط به آن در هر زمينه‌اي نه تنها باعث پيشرفت است، بلكه اجتناب ناپذير مي‌باشد. مي توان گفت شركت سامانه نگار زمين در اين حيطه سرآمد وپيشرو است.

منبع:/www.samanehnegar.com/